Rok 1953 wyznacza początek rozpoznania geologicznego największego na świecie złoża siarki rodzimej. Profesor Stanisław Pawłowski wraz z żoną Katarzyną i Bolesławem Kubicą po latach ciężkiej pracy, pełnej poświęceń i wyrzeczeń, odkrył i udokumentował w rejonie Tarnobrzega złoża polskiej siarki. Pierwszy otwór poszukiwawczy, w którym natrafiono na siarkę, wykonał 23 września 1953 roku w Mokrzyszowie (obecnie osiedle miasta).

Górnicze święto w Tarnobrzegu. Orkiestra dęta, pokaz ceremoniału i świetna zabawa [ZDJĘCIA]

Kopalnia Siarki w Machowie koło Tarnobrzega powstała w 1964 roku. Przez prawie 40 lat odkrywkowej eksploatacji złoża wydobyto 56 milionów ton rudy, z której odzyskano 12 milionów ton czystej siarki. Wydobycia zaprzestano w 1992 roku wskutek drastycznego - z około 100 do 25 dolarów za tonę - spadku cen.

Fot. Siarkowcasciezka.tbg.net.pl

Wcześniej siarkę wydobywano po drugiej stronie Wisły w Piasecznie (od 1958 roku do 1971 roku). W 1967 roku rozpoczęto budowę nowej kopalni w Jeziórku, wydobywającej siarkę odmienną technologią. Nowa metoda wydobycia siatki, zwana była metodą podziemnego wytopu. Tutaj eksploatacji złoża zaniechano w 2001 roku.

Barbórka w Tarnobrzegu w latach 80-tych dwudziestego wieku. Zdjęcie: FB Dawny Tarnobrzeg

4 grudnia zawsze obchodzona była Barbórka. Starsi mieszkańcy miasta, a przecież prawie każda rodzina miała kogoś zatrudnionego w "Siarkopolu", wspominają jak było wtedy radośnie. Orkiestra górnicza maszerowała wraz z pracownikami zakładów ulicami miasta, gdzie witały ich tłumy. Była zabawa podczas tradycyjnej karczmy piwnej dla mężczyzn i babskie combry dla kobiet.

W latach 90-tych z roku na rok było już skromniej. Całość ograniczała się do odbioru przez lidera górniczej braci "klucz do bram miasta" z rąk prezydenta i przemarszu na karczmę piwną. Górnków było mniej, tak jak i osób, które to oglądały.

Na kanale iTV Wisła można zobaczyć jak wyglądała Barbórka w 1998 roku.

70 lat i wielki jubileusz

Pamięć o górnictwie siarkowym jest pielęgnowana. Najlepszy przykład to Muzeum Polskiego Przemysłu Siarkowego w Tarnobrzegu. Gromadzi geologiczne okazy siarki rodzimej, dokumentacje techniczne, fragmenty maszyn i urządzeń pracujących niegdyś w głębinowych, odkrywkowych i otworowych kopalniach siarki, pamiątki, mundury górnicze, fotografie archiwalne oraz dokumentuje historię wydobycia i przetwórstwa siarki, zarówno w dawnych polskich ośrodkach wydobywania siarki jak i w Tarnobrzeskim Zagłębiu Siarkowym.

Fot. MHMT

Co zostało po kopalni? W miejscu wyrobiska poeksploatacyjnego Kopalni "Machów" zlokalizowanego po prawej stronie Wisły, utworzony został zbiornik wodny o charakterze rekreacyjnym mającym powierzchnię 460 ha i głębokość około 42 m, od 30 czerwca 2011 roku decyzją Rady Miasta Tarnobrzega nazwany Jeziorem Tarnobrzeskim. Po drugiej stronie Wisły w wyrobisku Piaseczno, powstał bliźniaczy zbiornik o docelowej powierzchni około 160 ha i głębokości 40 m. Pierwsze napełnianie Jeziora Tarnobrzeskiego trwało prawie 5 lat i prowadzone było w latach od 2005 do 2009 roku. Turystyczne otwarcie zbiornika nastąpiło 10 lipca 2010 roku.

Rok 2023 był naszpikowany wydarzeniami, które przypominają moment odkrycia złóż siarki w Tarnobrzegu. Kulminacyjnym momentem było wrześniowe spotkanie górników z mieszkańcami miasta. - Przez swoją działalność staramy się pielęgnować tradycję i historię górnictwa siarkowego - wskazuje Henryk Galek, prezes tarnobrzeskiego oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnictwa.

Zobaczcie kilka archiwalnych ujęć.

Święto Górników (1)

Barbórkowe święto w Tarnobrzegu w czasach świetności górnictwa siarkowego [ZDJĘCIA, WIDEO]