Głównym organizatorem obchodów i gospodarzem uroczystości był– prezes Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie dr Grzegorz Bielec – adiunkt dydaktyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz wiceprezes Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. Połączenie perspektywy lokalnego gospodarza, przedstawiciela środowiska naukowego i działacza ogólnopolskich struktur sokolich nadało jubileuszowi wymiar wykraczający poza granice miasta i regionu.

https://rzeszow24.info/sport/byly-obronca-stali-przechodzi-do-ligowego-rywala-bialo-niebieskich/UjgwcaqQPKZEFG0UCUQW

W uroczystościach uczestniczyli m.in. Wiesław Buż, I wicewojewoda podkarpacki; dr inż. Karol Ożóg, wicemarszałek województwa podkarpackiego; Marcin Deręgowski, zastępca prezydenta Miasta Rzeszowa; dr Damian Małecki, prezes World Sokol Federation oraz prezes Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce; dr Marcin Bukała, naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie; Jadwiga Jagoda Skowron, pełnomocnik dyrektora Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, oraz Grzegorz Stęchły, przewodniczący Społecznej Rady Sportu przy Prezydencie Miasta Rzeszowa.

Do Rzeszowa przybyły również delegacje Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” – przede wszystkim z Podkarpacia (Sanok, Ropczyce, Dynów, Rymanów, Strachocina; środowisko Przemyśla) ale także z innych części kraju (Leszno, Nowy Sącz) – wraz z pocztami sztandarowymi. Ich obecność podkreśliła wspólnotowy charakter wydarzenia i pokazała, że jubileusz rzeszowskiego gniazda był świętem ważnym dla całego polskiego Sokolstwa.

Jubileusz w Europejskim Mieście Sportu

Obchody przypadły na szczególny dla Rzeszowa czas. W 2026 roku miasto nosi tytuł Europejskiego Miasta Sportu, dlatego jubileusz jednej z jego najstarszych organizacji sportowych w Polsce i najstarszego klubu sportowego w Rzeszowie stał się wymownym spotkaniem historii ze współczesnością. Rzeszowski „Sokół”, od 140 lat współtworzący sportową, wychowawczą i społeczną tożsamość miasta, zaprezentował zarówno swoje dziedzictwo, jak i aktualny potencjał. Podczas uroczystości przypomniano także zasługi Marty Niewczas – radnej Rzeszowa, przewodniczącej Komisji Sportu, Turystyki i Rekreacji Rady Miasta oraz sześciokrotnej mistrzyni świata w karate tradycyjnym – która była inicjatorką starań o przyznanie Rzeszowowi tytułu Europejskiego Miasta Sportu.

Powrót do miejsca, w którym tworzyła się historia

Jubileusz rozpoczął się przed dawną sokolnią przy ul. Sokoła 7, gdzie obecnie mieści się Teatr im. Wandy Siemaszkowej. To właśnie w tym budynku przez dziesięciolecia koncentrowała się sportowa, wychowawcza, społeczna i kulturalna działalność rzeszowskiego Towarzystwa. Po oficjalnym powitaniu uczestników zabrzmiał Hymn Sokoła. Jego wykonanie miało szczególną wymowę: pieśń powstała w 1886 roku, a więc w tym samym czasie, w którym założono Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Rzeszowie. Po 140 latach jej słowa i melodia ponownie zabrzmiały przed historyczną siedzibą organizacji. Następnie wygłoszono okolicznościowe przemówienia, po czym przedstawiciele władz, środowisk sportowych, akademickich i kulturalnych oraz delegacje gniazd sokolich złożyli wiązanki kwiatów przed tablicą – wmurowaną przed 5 laty - upamiętniającą działalność rzeszowskiego „Sokoła”.

https://rzeszow24.info/sport/bramkarz-resovii-z-powolaniem-do-kadry-u-18/99Jg8V9Y5I4YRGLdyOdd

Hołd dla poprzednich pokoleń

Kolejna część obchodów odbyła się przy pomniku płk. Leopolda Lisa-Kuli na placu Farnym. Wybór miejsca nie był przypadkowy. Leopold Lis-Kula był związany z rzeszowskim „Sokołem”, a w późniejszych latach stał się jednym z symboli walki o odzyskanie przez Polskę niepodległości. Przed pomnikiem złożono kwiaty i oddano hołd zasłużonym działaczom Towarzystwa, druhnom i druhom oraz wszystkim członkom ruchu sokolego, którzy służyli ojczyźnie i uczestniczyli w walkach o jej wolność. Ceremonia należała do najbardziej podniosłych momentów jubileuszu – przypomniała wszystkich prezesów TG „Sokół” od 1886 r. do 2026 r. – ludzi, dzięki których odwadze, pracy i wierności ideałom możliwa była 140-letnia historia organizacji.

https://rzeszow24.info/sport/turniej-futsalu-w-rzeszowie-ruszyly-zapisy-do-18-heiro-futsal-cup-2026/FcIKYpHiAAYo2vBDMGZy

Sztandar jako znak ciągłości

Z placu Farnego uczestnicy przeszli do rzeszowskiego kościoła farnego, gdzie odprawiono uroczystą Mszę Świętą Jubileuszową. Jej centralnym wydarzeniem było poświęcenie odtworzonego sztandaru Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie. Historia zatoczyła w ten sposób szczególny krąg. Pierwszy sztandar rzeszowskiego „Sokoła” został poświęcony w 1900 roku w tej samej świątyni. Po 126 latach od tamtej ceremonii kościół farny ponownie stał się miejscem poświęcenia jednego z ważniejszych symboli tożsamości Towarzystwa a zarazem Rzeszowa.

Dla społeczności sokolej sztandar jest znakiem ciągłości, wierności ideałom i odpowiedzialności za przekazywanie tradycji następnym pokoleniom. Łączy pamięć o twórcach i działaczach dawnego „Sokoła” z pracą osób, które rozwijają organizację współcześnie. Jego poświęcenie nie było zatem wyłącznie elementem ceremoniału, lecz także publicznym zobowiązaniem do dalszej służby wartościom obecnym w działalności sportowej, wychowawczej, patriotycznej i społecznej Towarzystwa.

Historia opowiedziana przez pamięć

Po zakończeniu uroczystości religijnych uczestnicy zwiedzili wystawę na Placu Farnym „W jedności siła. Towarzystwo Gimnastyczne «Sokół» od narodzin do współczesności”, przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej oraz Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. Ekspozycja ukazywała dzieje ruchu sokolego, jego aktywność sportową, wychowawczą i patriotyczną, a także rolę, jaką odegrał w kształtowaniu postaw obywatelskich i budowaniu polskiej wspólnoty narodowej. Szczególnym eksponatem był mundur Władysława Wallera, ostatniego przedwojennego prezesa rzeszowskiego „Sokoła”. Umieszczony obok odtworzonego sztandaru Towarzystwa stworzył przejmujący obraz ciągłości pomiędzy przedwojennym dorobkiem organizacji a jej współczesnym odrodzeniem. Pamiątka po ostatnim prezesie dawnego „Sokoła” i nowy sztandar pokazały, że mimo historycznych przerw sokola idea nie została zapomniana i nadal znajduje swoich kontynuatorów.

Młodzi sportowcy – współczesna twarz „Sokoła”

Przed rozpoczęciem sesji historyczno-naukowej, przed siedzibą Muzeum Okręgowego w Rzeszowie, zaprezentowano współczesne sportowe oblicze Towarzystwa. Publiczności przedstawiono zawodniczki i zawodników TG „Sokół” w Rzeszowie, którzy już w dniach 13-18 września będą reprezentować klub, Podkarpacie i Polskę w Chorwacji (Novalja) podczas Mistrzostw Świata IBFF Fit Kids – największej światowej federacji fitnessu gimnastycznego. Do udziału w światowym czempionacie zakwalifikowało się ponad 30 reprezentantów rzeszowskiego „Sokoła”, rywalizujących w dwóch dynamicznie rozwijających się dyscyplinach: akrobatyce powietrznej oraz fitnessie gimnastycznym (Fit Kids). Każdą zawodniczkę i każdego zawodnika przedstawiono z imienia i nazwiska, podkreślając, że za wynikami sportowymi stoją konkretni młodzi ludzie – ich talent, codzienna praca, wytrwałość oraz wsparcie ich rodzin oraz trenerów w tym: zasłużony dla m. Rzeszowa Serioża Koczarian a ponadto Julia Sycz, Wiktoria Kloc, Kinga Ożóg, Ilona Utvenko i Grzegorz Bielec.

Prezentacji towarzyszył pokaz taneczny w formule flash mob. Zawodnicy wykonali wspólny układ do utworu „We Are Fit Kids”. Pełen energii występ był wyraźnym sygnałem, że rzeszowski „Sokół” nie jest jedynie częścią historii. Pozostaje żywą, rozwijającą się organizacją, która wychowuje kolejne pokolenia, odpowiada na potrzeby współczesnego sportu i odnosi sukcesy na arenie międzynarodowej.

Naukowe spojrzenie na tradycję i współczesność

W Muzeum Okręgowym w Rzeszowie odbyła się następnie sesja historyczno-naukowa „140 lat Towarzystwa Gimnastycznego «Sokół» w Rzeszowie – tradycja, patriotyzm i współczesność”. Spotkanie umożliwiło spojrzenie na dorobek Sokolstwa z perspektywy historii, nauk o kulturze fizycznej oraz współczesnej działalności organizacyjnej.

Wśród uczestników i prelegentów znaleźli się przedstawiciele Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz badacze dziejów ruchu sokolego, kultury fizycznej i wychowania patriotycznego, w tym prof. dr hab. Tadeusz Zych, prof. Wojciech J. Cynarski. W sesji uczestniczyli również dr Damian Małecki, prezes Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce i World Sokol Federation, oraz dr Grzegorz Bielec – adiunkt Uniwersytetu Rzeszowskiego, prezes Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie i wiceprezes Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce oraz Prezydent IBFF Fit Kids Poland. Sesję naukową przygotowała prof. Agnieszka Mirkiewicz z Uniwersytetu Rzeszowskiego. Wygłoszone referaty dotyczyły początków i rozwoju polskiego Sokolstwa, jego wkładu w upowszechnianie kultury fizycznej i wychowanie patriotyczne, a także wyzwań stojących przed ruchem w XXI wieku. Jubileuszowe spotkanie nie ograniczyło się do podsumowania przeszłości – stało się przestrzenią namysłu nad przyszłą rolą „Sokoła” i możliwymi kierunkami jego dalszego rozwoju.

https://rzeszow24.info/sport/zawodnik-stali-rzeszow-powolany-na-puchar-syrenki/H0BmRBWccYAmJZ2NLDzc

Nowoczesne sokolnie i przyszłość ruchu

Naturalnym dopełnieniem sesji była dyskusja o perspektywach rozwoju polskiego Sokolstwa. Jej uczestnicy podkreślali, że jubileusz powinien być nie tylko podsumowaniem bogatej historii, lecz także początkiem nowego etapu. W działalności gniazd widać coraz większą aktywność organizacyjną, rozwój struktur i nowe inicjatywy, a poszczególne Towarzystwa odważniej sięgają po nowoczesne formy pracy z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi.

Ważnym głosem w debacie była przedstawiona przez druha Bielca, idea strukturalno-organizacyjnej bazy ruchu. W miejscach, w których historyczne sokolnie zostały utracone przez Towarzystwa, powinny w przyszłości powstawać nowe obiekty – współczesne centra działalności sokolej wychodząc naprzeciw oczekiwaniom społecznym, w nawiązaniu do jakże chlubnej i wzniosłej historii, którą reprezentował „Sokół”. Nowoczesne sokolnie nie miałaby służyć wyłącznie pielęgnowaniu pamięci historycznej ani działalności patriotycznej i rekonstrukcyjnej. Powinny być – w opinii prelegenta – przede wszystkim przestrzenią rozwoju młodych ludzi poprzez sport, rekreację, kulturę, edukację i aktywność społeczną, a zarazem miejscem spotkania i współpracy różnych pokoleń. Tak rozumiane połączenie historycznej tożsamości z nowoczesną ofertą dla młodzieży może stać się jednym z najważniejszych kierunków rozwoju Sokolstwa w kolejnych latach. Warunkiem tego rozwoju będzie nie tylko troska o dziedzictwo, lecz także twórcze wykorzystywanie tradycji do budowania przyszłości.

Jubileusz, który otwiera nowy rozdział

Oficjalną część obchodów zakończył wspólny sokoli obiad. Spotkanie stało się okazją do mniej formalnych rozmów, wymiany doświadczeń i dalszej dyskusji o współpracy między gniazdami, działalności Sokolstwa Polskiego oraz miejscu polskiego „Sokoła” w międzynarodowym ruchu sokolim.

Jubileusz odbył się w roku, w którym Rzeszów celebruje swoją sportową tożsamość jako Europejskie Miasto Sportu 2026. Podsumowanie 140 lat działalności stało się więc zarazem otwarciem kolejnego rozdziału. Przed Sokolstwem stoi dziś zadanie zachowania tego, co w jego tradycji najcenniejsze, oraz budowania nowoczesnej organizacji odpowiadającej na potrzeby XXI wieku – obecnej w sporcie, kulturze, edukacji, rekreacji i życiu społecznym.

Rzeszowski „Sokół” ma za sobą 140 lat historii. Przed nim są kolejne pokolenia – i odpowiedzialność za to, jaką historię napiszą …

Ptg Sokół Rzeszów (1)

140 lat Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie. Jubileusz tradycji, sportu i odpowiedzialności za przyszłość