Czy w Polsce potrzebne są ostrzejsze przepisy dotyczące sprzedaży i reklamy alkoholu? O to rząd zapytała grupa posłów, która złożyła interpelację do Prezesa Rady Ministrów. Wśród sygnatariuszy znalazł się także Fryderyk Kapinos, poseł z Mielca.

Alkoholizm oraz nadmierne spożycie alkoholu należą do najpoważniejszych problemów zdrowotnych i społecznych w Polsce. Nadużywanie alkoholu przyczynia się do przemocy domowej, licznych wypadków komunikacyjnych i interwencji służb porządkowych. Szacuje się, że blisko jedna trzecia wszystkich interwencji policji dotyczy incydentów związanych z nadużywaniem alkoholu, a na leczenie chorób spowodowanych piciem (np. marskość wątroby, zapalenie trzustki, nowotwory) przeznacza się 5–8% budżetu Narodowego Funduszu Zdrowia – około 10–12 mld zł rocznie. Całkowite koszty społeczne (interwencje policji, sądy, więzienia, opieka społeczna) sięgają według ekspertów ~93 mld zł rocznie, podczas gdy wpływy z akcyzy alkoholowej to ok. 15 mld zł. Mimo pewnego spadku w ostatnich latach, spożycie alkoholu utrzymuje się na wysokim poziomie – w 2024 r. statystyczny Polak wypił 8,8 litra czystego alkoholu (100%), co wciąż plasuje Polskę powyżej średniej europejskiej.

Wiele gmin i miast zdecydowało się wprowadzić nocną prohibicję, czyli zakaz sprzedaży alkoholu w sklepach w późnych godzinach nocnych. Od 2018 r. samorządy mają prawną możliwość ograniczania nocnej sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem zakupu (sklepy, stacje benzynowe), w przedziale godzin 22:00–6:00. Z uprawnienia tego skorzystało już prawie 180 gmin.

Interpelacja poselska w sprawie alkoholu

Interpelacja wpłynęła 8 grudnia 2025 roku i dotyczy możliwości zaostrzenia polityki państwa w zakresie walki z alkoholizmem.

Posłowie zwracają uwagę, że alkoholizm i nadmierne spożycie alkoholu pozostają w Polsce jednym z najpoważniejszych problemów społecznych. Z alkoholem wiąże się m.in. przemoc domowa, wypadki drogowe, liczne interwencje policji i straży miejskiej, obciążenie ochrony zdrowia oraz rozpad więzi rodzinnych.

Zdaniem autorów interpelacji na skalę problemu wpływają przede wszystkim:

bardzo łatwa dostępność alkoholu – duża liczba punktów sprzedaży i długie godziny otwarcia,
intensywna reklama piwa, także piwa bezalkoholowego i 0%, która promuje te same marki i styl życia,
sprzedaż mocnego alkoholu w małych opakowaniach, tzw. „małpkach”, sprzyjająca impulsywnemu sięganiu po alkohol w ciągu dnia i późnym wieczorem.

Lokalne przykłady: nocna prohibicja działa

Posłowie przypominają, że wiele samorządów w Polsce – m.in. Nowy Sącz – wprowadziło już nocną prohibicję, czyli zakaz sprzedaży alkoholu w godzinach nocnych. Doświadczenia tych miast pokazują, że takie rozwiązanie realnie ogranicza liczbę nocnych interwencji służb, awantur i zakłóceń porządku publicznego.

Choć nocna prohibicja nie eliminuje alkoholu całkowicie, zmniejsza skalę szkód i przesuwa politykę państwa z reagowania na skutki na profilaktykę.

W interpelacji wskazano trzy obszary, w których – zdaniem posłów – potrzebne są ogólnopolskie zmiany:

Zakaz reklamy piwa i piwa 0%
Celem byłoby ograniczenie wpływu marketingu na dzieci, młodzież i osoby uzależnione oraz przerwanie wykorzystywania piwa bezalkoholowego do promocji marek alkoholowych.
Zakaz sprzedaży alkoholu w małych opakowaniach („małpek”)
Ma to utrudnić impulsywne i częste sięganie po alkohol wysokoprocentowy „przy okazji”.
Ogólnopolska nocna prohibicja w godz. 22.00–6.00
Rozwiązanie wzorowane na miastach, w których takie przepisy już działają i przyniosły poprawę bezpieczeństwa.

Posłowie pytają również, czy rząd prowadził analizy skutków takich rozwiązań oraz czy planuje stworzenie zintegrowanej strategii walki z alkoholizmem, zamiast pojedynczych, rozproszonych działań.

Odpowiedź rządu: co jest możliwe, a co nie

Na interpelację odpowiedziało Ministerstwo Zdrowia. W odpowiedzi podkreślono, że obecna ustawa o wychowaniu w trzeźwości formalnie zakazuje reklamy alkoholu, ale istnieje luka prawna – brak sankcji za reklamowanie produktów, które wizualnie i marketingowo nawiązują do alkoholu, takich jak piwa bezalkoholowe.

Dlatego w rządowym projekcie nowelizacji zaproponowano surowe kary finansowe (od 20 tys. do 750 tys. zł) za nielegalną reklamę alkoholu i działań promujących marki alkoholowe, w tym poprzez sponsoring.

Jednocześnie resort zdrowia przyznał, że:

nie prowadził własnych analiz dotyczących wpływu reklam piwa na spożycie alkoholu (wskazano jednak na raport Fundacji GrowSpace „Zero procent prawdy”),
nie widzi obecnie możliwości wprowadzenia zakazu sprzedaży „małpek” ze względu na przepisy unijne, ale przypomniał o obowiązującej opłacie od małych opakowań alkoholu,
nie prowadzi prac nad ogólnopolską nocną prohibicją, choć taki pomysł pojawił się w projekcie poselskim.

Ministerstwo podkreśliło też, że skuteczna polityka wobec alkoholu powinna być kompleksowa i zgodna z rekomendacjami Światowa Organizacja Zdrowia łącząc ograniczanie dostępności, reklamy, ceny alkoholu oraz leczenie uzależnień.

Rząd nie planuje obecnie powołania osobnego międzyresortowego zespołu ds. walki z alkoholizmem. Jak podkreślono, obowiązujące procedury rządowe i współpraca ministrów w ramach Rady Ministrów są – zdaniem rządu – wystarczające do prowadzenia prac legislacyjnych.

Co dalej?

Temat nocnej prohibicji, reklamy piwa i „małpek” wraca do debaty publicznej na poziomie ogólnokrajowym.

Na razie rząd zapowiada raczej uszczelnianie istniejących przepisów, niż wprowadzanie całkowicie nowych zakazów. Czy to wystarczy – pokażą kolejne miesiące i dalsze prace legislacyjne.

Prohibicja (2)

Nocna prohibicja w całej Polsce? Posłowie pytają rząd o alkohol

Zakaz nocnej sprzedaży alkoholu i promocji? Posłowie chcą zaostrzyć przepisy