Projekt przywraca na mapę miejsca związane z ochroną dawnej granicy polsko-czechosłowackiej. Jego powstawanie można odtworzyć niemal krok po kroku dzięki publikacjom instytucji, samorządów i mediów regionalnych.
25 lutego: porozumienie dotyczące wspólnego przedsięwzięcia
25 lutego 2026 r. w komendzie Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu podpisano porozumienie poprzedzające rozpoczęcie prac nad szlakiem.
Ze strony Stowarzyszenia Euroregion Karpacki dokument podpisali prezes Dawid Lasek i wiceprezes Piotr Pilch. Gminę Lutowiska reprezentował wójt Janusz Krupa, a gospodarzem spotkania był komendant BiOSG gen. bryg. SG Tomasz Zybiński.
Informację o wydarzeniu opublikował Bieszczadzki Oddział Straży Granicznej.
Projekt realizuje Gmina Lutowiska ze słowackim partnerem - Obec Stakčín. Współpraca odbywa się przy udziale Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej oraz gmin Cisna, Komańcza, Jaśliska, Dukla i Krempna.
Transgraniczny charakter przedsięwzięcia wynika ze współpracy polsko-słowackiej i wspólnego dziedzictwa pogranicza. Natomiast 24 planowane punkty historyczne rozmieszczono na obszarze sześciu polskich gmin.
Pierwsza fala publikacji
Informacja o powstającym szlaku szybko wykroczyła poza obszar bezpośrednio zaangażowanych samorządów.
27 lutego ukazały się materiały portali wBieszczady.pl, Radio Bieszczady i Carpatia Biznes.
W kolejnych dniach informację podejmowały media regionalne, samorządowe, turystyczne i ogólnopolskie, w tym Portal Samorządowy, Zielona Interia oraz DEON.
Zainteresowanie mediów pokazało, że przedsięwzięcie od początku było postrzegane nie tylko jako lokalna inicjatywa historyczna, ale również jako nowy produkt turystyczny o znaczeniu regionalnym i transgranicznym.
20 kwietnia rozpoczęło się oznakowanie
Pierwsze trzy punkty oznaczono 20 kwietnia w Wołosatem, Ustrzykach Górnych i Brzegach Górnych.
Proces ten udokumentował portal wBieszczady.pl w reportażu zawierającym galerię 22 zdjęć. Tego samego dnia informację opublikowało również Polskie Radio Rzeszów.
Oznaczenia nawiązują formą i kolorystyką do słupów granicznych. Towarzyszą im tablice przedstawiające historię dawnych placówek i komisariatów oraz służby pełnionej na południowej granicy II Rzeczypospolitej.
Przewidziane w projekcie kody QR mają połączyć fizyczne oznakowanie z dodatkowymi materiałami historycznymi.
24 punkty na obszarze sześciu gmin
Oznaczenie dawnej placówki Straży Granicznej. Fot. Gmina Komańcza
Projekt zakłada oznaczenie następujących miejsc:
- Gmina Lutowiska: Sianki, Beniowa, Dwernik, Wołosate, Ustrzyki Górne i Brzegi Górne;
- Gmina Cisna: Wetlina, Strzebowiska i Cisna;
- Gmina Komańcza: Komańcza, Balnica, Stary Łupków, Radoszyce i Wisłok Wielki;
- Gmina Jaśliska: Jaśliska, Jasiel, Czeremcha, Posada Jaśliska i Wola Wyżna;
- Gmina Dukla: Barwinek i Olchowiec;
- Gmina Krempna: Krempna, Huta Polańska oraz Grab - punkt oznaczany jako Grab/Ożenna.
Łącznie powstają 24 punkty związane z historią przedwojennej Straży Granicznej. Ich rozmieszczenie pokazuje skalę przedsięwzięcia - od okolic źródeł Sanu i dawnej granicy w Siankach po Beskid Niski.
W maju gminy przedstawiały rezultaty prac
8 maja lokalny profil Hajstra zaprezentował tablicę ustawioną na terenie gminy Krempna.
9 maja Gmina Cisna poinformowała o posadowieniu słupków w Cisnej, Strzebowiskach i Wetlinie.
11 maja działania prowadzone na swoim terenie opisała Gmina Komańcza, publikując również pełniejszą informację o zakresie projektu i jego partnerach.
Publikacje te dokumentują przejście od planowania i badań historycznych do rzeczywistych rezultatów widocznych w przestrzeni kolejnych miejscowości.
Trasa przeznaczona do poznawania etapami
Rezultatem wyznaczenia i oznakowania szlaku będzie nie tylko sieć tablic, lecz również możliwość zdobywania odznaki turystyczno-historycznej.
Regulamin zatwierdzony 6 maja 2026 r. przewiduje trzy stopnie odznaki: brązowy, srebrny i złoty. Zdobywanie kolejnych stopni będzie wymagało odwiedzenia określonej liczby punktów oraz pokonania odpowiednich dystansów pieszo, konno lub na rowerze.
Rozwiązanie ma zachęcać do poznawania trasy etapami i odwiedzania zarówno popularnych miejscowości turystycznych, jak i mniej znanych zakątków Bieszczadów oraz Beskidu Niskiego.
Przed zakończeniem pierwszego etapu
W połowie maja dobiegają końca działania związane z wyznaczeniem i oznakowaniem kolejnych punktów. Jest to pierwszy widoczny w terenie rezultat projektu i jednocześnie podstawa do dalszej promocji wspólnego produktu historyczno-turystycznego.
Oznaczenia przywracają do krajobrazu miejsca, które wcześniej często pozostawały czytelne wyłącznie na archiwalnych mapach. Dzięki nim historia dawnej granicy ponownie stanie się dostępna dla mieszkańców i odwiedzających region turystów.
Projekt „Transgraniczny Szlak Dawnych Placówek Straży Granicznej”, nr INT/KAR/II/0037, jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Funduszu Małych Projektów Programu Interreg Polska-Słowacja 2021-2027. Lider projektu: Gmina Lutowiska. Partner projektu: Obec Stakčín.
Projekty graficzne: wiercany.com
Komentarze (0)